Crnogorska bibliografija 1494-1994 Štampa El. pošta

 

RETROSPEKTIVNA BIBLIOGRAFIJA

„CRNOGORSKA BIBLIOGRAFIJA 1494-1994”

Apstrakt

Crnogorska retrospektivna bibliografija u cjelini predstavlja rezultate štamparsko-izdavačke djelatnosti u okviru pola milenijuma njenog postojanja. Centralna narodna biblioteka je 1979. godine pokrenula inicijativu za izradu projekta Crnogorska bibliografija 1494-1994. godina. Unutar četiri cjeline (I-IV tom) bibliografski su popisane monografske publikacije (I tom), serijske publikacije (tom II), članci objavqeni u serijskim publikacijama i zbornicima radova (III tom) i djela i članci o Crnoj Gori i Crnogorcima (tom IV). Monografske i serijske publikacije su obrađene po aktuelnim mešunarodnim standardima. Prilikom rada na Projektu primjenjivani su kombinovani: teritorijalno.nacionalni i predmetni kriterijum. Do sada je objasvljeno 28 knjiga u 29 svezaka.
Centralna narodna biblioteka je 1979. godine pokrenula inicijativu za izradu projekta Crnogorska bibliografija 1494-1994 godina. Idejni projekat, u kojem je stručno i naučno razrađena njegova koncepcija, struktura,  kriterijumi i periodizacija edicije, faze istraživanja, dinamika realizacije istraženih rezultata i njihov plan publikovanja uradio je dr Miroslav Luketić. Odlučeno je da edicija bude publikovana u četiri toma, u okviru kojih će, zavisno od broja bibliografskih jedinica biti jedna ili više knjiga. Tomovi su određeni ovako:

Tom I – monografske publikacije,
Tom II – serijske publikacije,
Tom III – rasprave, članci i književni radovi u serijskim         publikacijama (selektivni izbor građe) i
Tom IV – eksteriorika, sve što su drugi pisali o Crnoj Gori i njenim žiteljima (selektivni izbor građe).
Osim karakteristične strukture i opsega Crnogorska bibliografija sadrži niz drugih specifičnosti. Naime, monografske publikacije su obrađene po međunarodnom standardu ISBD(M), serijske publikacije prema ISBD(S), dok je građa iz trećeg toma (članci) obrađena prema tadašnjim važećim pravilima Jugoslovenskog bibliografskog instituta za analitičku obradu serijskih publikacija. Kompletna građa (osim IV toma) stručno je obrađena i raspoređena prema UDK sistemu. Sve knjige sadrže odgovarajući naučni aparat. Pored više registara, knjige su snabdjevene adekvatnim  predgovorima, uvodnim napomenama, ilustracijama i sl.
Prilikom postavljanja kriterijuma smatralo se da u Crnoj Gori postoje neke specifičnosti koje uslovljavaju primjenu širih kriterijuma. Primjenjuju se tri kriterijuma i to : teritorijalni, nacionalni i predmetni.
Po osnovu teritorijalnog kriterijuma uzimaju se sljedeća izdanja :
sve knjige, brošure i muzikalije štampane na teritoriji             Republike Crne Gore, bez obzira na jezik, pismo ili nacionalno prijeklo autora ;
sve knjige, brošure i muzikalije koje su izdavači iz Crne Gore štampali van nje, uključujući i inostranstvo ;
sve zvanične publikacije štampane na teritoriji današnje Crne Gore, kao i one koje su izdavači iz Crne Gore štampali u drugim sredinama.
Po nacionalnom kriterijumu ulaze sljedeće monografske publikacije:
sva djela Crnogoraca i drugih autora porijeklom iz Crne Gore, objavljena van nje, bez obzira na jezik  i pismo ;
sva djela Crnogoraca i drugih autora porijeklom iz Crne Gore, objavljena u inostranstvu, bez obzira na jezik i pismo ;
djela starih štampara porijeklom iz Crne Gore.
Na osnovu predmetnog kriterijuma biće obuhvaćena :
sva djela objavljena van Crne Gore, koja se svojom    sadržinom odnose na Crnu Goru, a njihovi autori nijesu Crnogorci, niti su porijeklom iz Crne Gore ;
sva djela objavljena u inostranstvu, bez obzira na jezik i pismo, koja se svojom sadržinom odnose na nju ;
sve zvanične publikacije, građa i dokumentacija koje su u vidu posebnih publikacija štampane bilo gdje van Crne Gore, ako se svojom sadržinom odnose na nju.
Više godina je prikupljana građa za ovaj Projekat. Vremenski raspon za istraživanje je bio ogroman – od prve štampane knjige na slovenskom jugu Oktoiha iz Crnojevića štamparije (1494) do 1994. godine – cijelih pola milenijuma izdavačko-štamparske djelatnosti u Crnoj Gori.
Prva bibliografija iz ove višetomne edicije objavljena je 1985. godine. Radi se o prvoj knjizi u okviru drugog toma koja sadrži popis serijskih publikacija za period 1835 tj. od pojave Grlice – prve crnogorske periodične publikacije do 1984. godine. Pripremljena je za štampu i druga knjiga – period 1985-1994. gidina, kojom će i drugi tom biti završen. Rekordno objavljen broj knjiga ostvaren je u jubilarnoj 1993/94.godini, budući da je projekat Crnogorska bibliografija 1494-1994 bio posvećen polamilenijumskom jubileju – prve štampane knjige u Crnoj Gori Oktoiha prvoglasnika. Tada je publikovano deset knjiga, sa 3350 stranica enciklopedijskog fomata.
Do sada je u potpunosti urađen prvi tom bibliografije monografskih publikacija 1494-1994 (ukupno 10 knjiga). Radovi na trećem tomu, koji je ujedno i najobimniji, su još u toku. Do sada je objavljeno 13 knjiga bibliografija članaka. Dva rukopisa ovog toma su pripremljena za štampu, dok su na još tri rukopisa radovi u toku, čime će i treći tom biti završen.
U okviru četvrtog toma tzv. eksteriorika, objavljeno je nekoliko bibliografija na stranim jezicima. Urađene su bibliografije na ruskom, češkom, italijanskom i engleskom jeziku. Takođe, pripremljena je za štampu i Bibliografija o Crnoj Gori i njenim žiteljima na srpskom, hrvatskom i drugim jezicima naroda i nacionalnih manjina sa područja bivše SFRJ : monografske publikacije.
Za proteklih četvrt vijeka intenzivnog rada na projektu Crnogorska bibliografija 1494-1994 ostvareni su značajni rezultati o kojima najbolje govori 28 objavljenih knjiga u 29 svesaka u okviru četiri toma, čiji opseg iznosi 12963 stranice enciklopedijskog formata (A-4). U do sada objavljenim knjigama ukupno je popisano 198.256 bibliografskih jedinica, koje se odnose na inkunabule, paleotipe, knjige, serijske publikacije i priloge iz periodike. Stvorena baza podataka od skoro 200.000 bibliografskih jedinica, na našem i na naznačenim stranim jezicima predstavlja, do sada, najveći trezor duhovnog života Crne Gore, koji je ogledalo našeg pisanog izraza, priručnik za svekolika saznanja o djelatnosti naših ljudi od pera, kroz istorijsku prošlost i sadašnjost i neophodni instrument za naučna i druga istraživanja.



TEKUĆA CRNOGORSKA BIBLIOGRAFIJA

Apstrakt

Do 1980. godine nije bilo kontinuiranog rada na Tekućoj bibliografiji monografskih publikacija. Urađeni Pregledi izdavačko-štamparske djelatnosti objavljivani su povremeno u Bibliografskom vjesniku. Istovremeno sa početkom rada na projektu Crnogorska bibliografija 1494-1994. godina Centralna narodna biblioteka je počela organizovaniji rad i na Tekućoj bibliografiji. Primjenjuju se istovjetni kriterijumi – teritorijalni, nacionalni i predmetni. U početku bibliografija je objavljivana u Bibliografskom vjesniku, kao  i u obliku posebnih otisaka. Od 2002. godine bibliografija se radi na osnovu uzajamnog elektronskog kataloga COBIB.CG. Počet je rad i na bibliografiji serijskih publikacija od 2004. godine. U planu je da se započne sa analitičkom obradom priloga u serijskim publikacijama na osnovu uzajamnog elektronskog kataloga COBIB.CG. i u skladu sa međunarodnim standardom ISBD(CP).
Istovremena sa početkom rada na projektu Crnogorska bibliografija 1494-1994. osamdesetih godina Centralna narodna biblioteka je započela organizovaniji rad i na Tekućoj bibliografiji monografskih publikacija. Primjenjivani su isti kriterijumi – teritorijalni, nacionalni i predmetni. Popisana građa je kumulirana na godišnjem nivou i redovno objavljivana u sveskama Bibliografskog vjesnika, kao i u vidu posebnih otisaka. Objavljeno je ukupno osam svesaka za period 1980-1987. godinu. Tada nastaje prekid u radu na Tekućoj bibliografiji. Razloga za to je bilo više – mali broj izvršilaca u Odjeljenju, zauzetost bibliografa oko dovršavanja rukopisa na projektu retrospektivne bibliografije, nedostatak adekvatne kompjuterske opreme i sl.
Uoči Frankfurtskog sajma knjiga, održanog 1998. godine objavljen je jedan popis crnogorskih izdanja pod nazivom Crna Gora – izdavaštvo od 500. do 504. godine nakon Oktoiha, koji sadrži popis oko 2000 naslova obrađenih na osnovu CIP-ova urađenih u Biblioteci za period 1995-1998.
Od 2000. godine u Bibliografskom odjeljenju je reaktiviran rad na Tekućoj bibliografiji knjiga, počev od 1999. godine. Popisana građa je kumulirana u azbučne kartoteke, za svaku  godinu pojedinačno. Obrađena je na klasičan način, bez programske podrške, što znači da se ne nalazi u uzajamnoj bibliografsko-kataloškoj bazi, pa zbog toga nije moguća njena automatska izrada.
Ukidanjem Jugoslovenskog bibliografskog instituta (krajem 2002. godine) Centralna narodna biblioteka preuzima funkciju nacionalnog bibliografskog centra. Dogovoreno je da početna godina Tekuće bibliografije bude 2002. Za izbor građe koriste se kombinovani teritorijalni, nacionalni i predmetni kriterijumi. Bibliografija se radi na osnovu uzajamnog elektronskog kataloga COBIB.CG., u skladu sa međunarodnim standardima ISBD(M) (International Standard Bibliographic Description for Monographies), ISBD(ER) (International Standard Bibliographic Description for Electronic Recources), komunikacionim formatom za mašinsko čitljivo katalogiziranje i razmjenu bibliografskih informacija – COMARC/B (Machine Readable Cataloguing Format) i Pravilnikom i priručnikom za izradu abecednih kataloga, I i II, Eve Verone. Ova bibliografija, pored knjiga sadrži i popis neknjižne građe (karte, atlase i muzikalije) u štampanom i elektronskom obliku. Izlaziće jedanput godišnje. Građa se klasifikuje i raspoređuje prema sistemu Univerzalne decimalne klasifikacije (UDK). U okviru UDK grupa jedinice su razvrstane azbučnim redosljedom.
Tekuća bibliografija monografskih publikacija za 2002. godinu je završena i biće uskoro predata u štampu. U toku je rad na bibliografijama za 2003, 2004 i 2005. godinu.
U 2004. godinu je započeto sa popisom naslova serijskih publikacija. S obzirom da se radi o relativno malom broju tekućih naslova crnogorske periodike, bibliografija će biti objavljivana kumulativno za period od nekoliko godina koji će naknadno biti utvrđen.
Planirano je da se započne i sa analitičkom obradom priloga u serijskim publikacijama i zbornicima radova. Ova bibliografija će se raditi u uzajamnom elektronskom katalogu COBIB. CG., u skladu sa međunarodnim standardom ISBD(CP).

 

Crnogorska bibliografija_B2002 (html)

Crnogorska bibliografija_B2003 (html)